İrsaliye ve e-İrsaliye Nedir?

Bu yazımızda, ön muhasebe ve muhasebede çok kullanılan terimlerden birine yer vermek istedim. Çoğunuz zaten duymuşsunuzdur; duymadıysanız da çok yakında duymaya başlayacaksınız. Tıpkı e-fatura gibi e-irsaliye de iş hayatında kullanılmaya başlandı. Peki, nedir bu irsaliye kavramı? Buyrun, kısaca bir giriş yapalım:

İrsaliye, bir malın bir yerden alınıp başka bir yere taşındığını gösteren resmi evraktır. Mal, bulunduğu firmadan başka bir firmaya satış amacıyla taşınabileceği gibi, firmalar arası iade amacıyla da taşınabilir. İster satış yapılsın, ister ürün iade edilsin; taşımayı başlatan firma sevk irsaliyesi düzenlemek ve taşınan mal ile birlikte belgeyi karşı tarafa teslim etmek zorundadır.

İrsaliyenin düzenlenmesi için satış olması zorunluluğu yoktur. Firmalar, mallarını, kendi depoları arasında da transfer edebilirler. Depolar arası transferler de taşıma işlemi gerektirdiğinden, farklı depolar arasındaki taşımalarda da irsaliye düzenlenmesi gerekir. Özetle, bir malı bir yerden başka bir adrese taşıyorsanız irsaliye belgesi düzenlemek zorundasınız.

İrsaliye ile fatura tamamen farklı evraklardır. Faturalar, satıcısı ve alıcısı farklı olmak kaydıyla, satış amaçlı düzenlenen belgelerdir. Fatura üzerinde tutar bilgisi yer almak zorunda iken irsaliye üzerinde tutar zorunluluğu bulunmaz. Bir irsaliye üzerinde birden fazla ürün bilgisi yer alabilir. Her ürün satışının muhakkak bir irsaliyesi olmak zorunda olmakla beraber, özellikle ürün ile faturayı aynı anda teslim eden firmalar genelde irsaliyeli fatura düzenleyebilirler. İrsaliyeli faturalar; irsaliye ve faturayı ayrı ayrı düzenlemeye gerek kalmaksızın; aynı belge üzerinde her iki belge detaylarını da barındıran evraklardır.

İrsaliyenin olması için ortada bir mal olması beklenir. Bu yüzden hizmet satışlarında irsaliye düzenlenmez.

Bildiğiniz üzere, teknolojinin sağladığı verimlilik ve maliyet avantajları ile faturalar ve irsaliyeler artık elektronik belge olarak düzenlenebilmektedir ve bu belgeye e-irsaliye adı verilmektedir. e-İrsaliyeler, kağıt “sevk irsaliyesi” belgesi ile birebir aynı hukuki niteliklere sahip; elektronik ortamda üretilen ve işlenen belgelerdir. e-İrsaliyeler düzenlendiğinde, elektronik uygulama aracılığıyla alıcının GİB tarafında tanımlı e-posta adresine gönderilir.  Alıcı ise, malın ne kadarlık kısmının kabul ya da red ettiğine dair yanıtını, yine aynı uygulama üzerinden satıcıyla iletir.

e-Fatura günümüzde yaygın olarak kullanılmaya başlanmış olsa da e-irsaliye ülkemizde henüz yaygın olarak kullanılmamaktadır. E-İrsaliye, getirilen bazı zorunluluklarla, özellikle 2020 yılında daha yaygın olarak kullanıma başlayacaktır. e-İrsaliyede olması gereken zorunlu bilgiler şunlardır:

  • Düzenlenme tarihi ve belge numarası
  • Düzenleyenin adı/ soyadı, unvanı, adresi, vergi dairesi ve vergi numarası
  • Müşterinin adı/ soyadı; unvanı, varsa vergi dairesi ve vergi numarası, işyeri adresi ve farklı ise teslimat adresi
  • Taşınan malın/malların nevi, miktarı
  • Fiili sevk tarihi ve saati
  • GİB tarafından bilgi içeriği belirlenen karekod veya barkod

19 Ekim 2019 tarihinde yayınlanan 30923 sayılı resmi gazetede, 509 sıra nolu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde, e-İrsaliye’ye geçiş zorunluluğu kapsamı, detaylı bir şekilde anlatılmıştır. Detayları incelemek için GİB’in sitesini ziyaret edebilirsiniz.

Eğer size ait bir firmanız veya depolarınız yoksa ve sadece bir tüketici iseniz; hayatınızda hiç bir şey değişmeyecek. Ürünleri şu anda nasıl teslim alıyorsanız aynı şekilde, satıcılar tarafından irsaliyeler size ulaşmaya devam edecek. Ürün iadeleri için zaten siz bir belge düzenlemiyorsunuz, ürünleri şu anda iade ettiğiniz şekilde iade etmeye devam edeceksiniz.

Sizden gelecek soru ve yorumlara göre, ilerleyen yazılarımda konu hakkında biraz daha detay bilgiye yer verebiliriz.

Sağlıklı günler dileğiyle…

İrsaliye ve e-İrsaliye Nedir?” için 2 yorum

Bir Cevap Yazın

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.